Existential threats

John Martin: The Great Day of his Wrath, 1851

Sinds ik vanochtend in The Guardian las dat moral philosopher Toby Ord heeft berekend dat er een kans van 1 op 6 is dat de aarde in deze eeuw zal ophouden te bestaan, pieker ik over de vraag hoe. Ords punt is dat de geschiedenis heeft aangetoond dat de mensheid uiterst slecht in staat is gebleken om zich te beschermen tegen niet eerder voorgekomen, maar toch waarschijnlijke rampen. Simpel gezegd: als een ramp zich niet eerder heeft voltrokken, kunnen we ons zo slecht voorstellen dat hij zich zou kunnen voltrekken, dat we ook geen voorzorgsmaatregelen nemen.
Case in point: de onderhavige pandemie. Deskundigen hadden die allang zien aankomen, en zelfs Bill Gates, – geen deskundige maar deskundig genoeg kennelijk – voorspelde hem al in een Ted Talk in 2015, getiteld: 'The Next Outbreak? We're not ready.'
Het probleem is dat mensen in het algemeen en politici in het bijzonder korte termijndenkers zijn, en dat niet alleen, ze denken niet graag na over wat Tobv Ord noemt existential threats. Als Sylvia Witteman in plaats van over haar Jan Steen huishouden over existential threats columns zou schrijven, dan was De Volkskrant een stuk minder gezellig geweest. Als Willem Alexander in zijn toespraken over existential threats zou spreken, in plaats van over saamhorigheid, dan zou zijn moeder de kroon terugeisen. Als mijn favoriete thema tijdens het eten de vernietiging van alle leven was, zou mijn vrouw me eerder hebben ingeruild voor een tandarts.
Niettemin, als er een kans is van 1 op 6 dat mijn kinderen het einde van deze en dus hun eigen beschaving gaan meemaken, dan zou ik er best wat voor over hebben om het scenario alvast met hen door te nemen. Science fiction is dol op supernova-inslagen, supervillains en super-artifical intelligence – als er maar super in voorkomt. Toby Ord denkt zelf dat het prozaïscher zal worden: zelfvernietiging door kernwapens, want daarvan zijn er nog steeds veel te veel in verkeerde handen. Maar waarom, dacht ik, zou de wereld niet in de ban kunnen raken van een idee, bijvoorbeeld dat het allemaal wel mooi is geweest?