38. Knol, pompoen of honkbalhandschoen

Is ze een knol of toch een pompoen, vroeg Ferwerda zich af terwijl hij zijn moeder bekeek. Voor beide viel wat te zeggen. De vergelijking kwam uit Brakmans verhaal 'Bij de gepensioneerden', waarin de schrijver het gezichtspunt aanneemt van een vrouw, altijd tricky, maar dat veel uit het leven gegrepen beschrijvingen bevatte van 'oudjes'. Veel leedvermaak kon Ferwerda zich op dit vlak niet veroorloven. Hij was zelf bijna gepensioneerd. Nog niet zo gepensioneerd als zijn moeder misschien, maar toch. Zijn kuitspieren waren stijf en hij had een nieuwe tic met zijn tanden. Hij knarste met de ene hoektand over de buitenkant van de andere, uren achtereen; in bed, op de bank, overal. Irritant. Hij wou dat hij ermee ophield (hou er dan mee op, had ik gezegd, maar zulke aansporingen waren zinloos).
Misschien was zijn moeder toch meer een knol dan een pompoen.
Maar wat was hij dan? Hoe ouder een mens werd hoe kleiner het onderscheid tussen man en vrouw.
Ferwerda zat tegenover zijn moeder bij het raam, haar vaste plek, met de ongebruikte afstandsbediening binnen handbereik. Ook de cola voelde zoals altijd lauw, maar geen klachten van de gepensioneerde.
Opeens keek ze hem strak in de ogen aan en raspte: Ik verveel me dood!
Dat was meer dan ze in tijden tegen hem gezegd had.
Dat verbaast me niks, zei Ferwerda na een vreemde stilte. Wanneer bent u voor het laatst buiten geweest?
Geen antwoord. Ook de freule-achtige verzorgster kon hem wat dit betrof niet helpen.
Ferwerda overwoog zijn knetterdemente moeder over het strand mee te zeulen, in haar rolstoel, maar eerst bekeek hij de tientallen, honderden foto's van Malika's instagram nog eens op zijn telefoon. Een schoonheid, zoveel was zeker, in de meest ongepolijste vorm, en dat kwam niet alleen omdat ze geen make up droeg of niet modieus probeerde te zijn. Ze was meer, ze was een gevaarlijke schoonheid. Pompoen noch knol zou ze ooit worden. Misschien een oude leren honkbalhandschoen.

37. Private overpeinzingen

Ferwerda zat met Willem Brakman  op de WC en probeerde zich te concentreren op diens verzamelde korte verhalen, 2637 paginaatjes gedownload op zijn telefoon. Eindelijk alleen. Tineke was met Malika naar Oerol, gezellig in een natte tent. Becky vierde de verjaardag van Jim, nota bene samen met Roman ergens in het Schwarzwald. Hij had zijn zin gekregen, de jurist. Hij werd met rust gelaten, maar hij had moeite te profiteren van zijn vrijheid.
Zijn gedachten gingen naar zijn gebrekkige financiën. Hij was al jaren inkomensafhankelijk van zijn vrouw en van een leegrakend familiepotje, dat was het punt niet, maar de opdroging van zijn juridische praktijk tegen het einde van zijn carrière was hem niet meegevallen. Ferwerda was graag met een knal uit het vak gestapt. Een zaak die iedereen versteld had doen staan, die nog jarenlang voor jurisprudentie zou zorgen en misschien zelfs, in zijn stoutste dromen, tot behoorlijke neveninkomsten uit het schnabbel- en babbel-circuit, maar het zag er niet naar uit. Hij was langzaam maar zeker naar de marge opgeschoven. Computeralgoritmes hadden zijn advieswerk of onnodig gemaakt, of spotgoedkoop.
De naam Ferwerda, die ooit standing had, in het notariaat tenminste, was niets meer waard, en hijzelf nog minder. Wie had er behoefte aan een smoezelige, klungelige, overjarige juridisch adviseur heden ten dage, als de jonge hipo's en masse van de universiteit kwamen met dubbele bullen, MBA's, RA's en wat niet al op hun CV? Met rechtsgeleerdheid alleen redde je het niet. Daarmee had je het nooit gered, er moest altijd iets bij, maar dat iets was in mr. Jan Jaap Ferwerda een stille dood gestorven.
Toen hij zijn handen waste, viel zijn blik op een pak Whoohoo! biologisch afbreekbare inlegkruisjes, grootste maat. Dat deed hem dan toch nog glimlachen.

36. Objecten

Ferwerda aan de telefoon. Het ging niet zo goed met hem. Hij was gewond.
Het was niet zozeer dat ze visten in dezelfde baarmoeder wat Roman Hollak in toorn deed ontvlammen, maar Ferwerda's off hand opmerking, later op de avond na een slap frietje met een berg lauwe kibbeling, dat Romans zoon bang voor hem was.
Jimbo bang voor mij? schreeuwde Roman. Wie zegt dat? Die kut van een Becky zeker?
Ferwerda bedacht dat hij al veel eerder het openbaar vervoer terug naar huis had moeten nemen, maar subiet vertrekken was een onmogelijkheid.
Hij probeerde nog terug te krabbelen, dat hij het niet zeker wist, dat het niet met zoveel woorden was gezegd, dat het meer een gevoel was, maar die terugkrabbeling kwam onvoldoende tot zijn recht. Met de toevoeging dat Ferwerda zo goed kon opschieten met Jim, dat ze elkaar zo goed aanvoelden, gooide hij nog meer olie op het vuur.
Woest was hij uiteindelijk geworden, de licht ontvlambare Roman, in dat huisje van hem op het vakantiepark voor heengezonden ex-echtgenoten. Hij liep rusteloos rond, niet wetend of hij Ferwerda een schop tegen zijn oude benen moest geven, zijn oude arm moest breken of toch zijn agressie en frustratie beter kon botvieren op een object. Objecten waren geduldig. Ze konden wat hebben. Ze dienden geen klachten in. Roman had een goede relatie met objecten. Het was alsof de objecten hem uitnodigden, smeekten om zich tot hen te verhouden. Toen Roman uiteindelijk inging op de smeekbede en een bierfles stuksloeg op het provisorische aanrechtje, raakte zijn gast alsnog beschadigd. Niet ernstig. Een rondvliegende scherf had een flinke snee achtergelaten in zijn vierenzestigjarige melkflessenbeen, net onder de knie.
Later was er toch nog verbroedering opgetreden toen Roman de minnaar van zijn ex' wond verpleegde.
Wat zei Tineke, vroeg ik.
Tineke is zo goed als onbereikbaar, hijgde Ferwerda door de telefoon. Die heeft alleen nog oog voor Malika.

35. Ferwerda's droom

Ferwerda droomde dat hij in een zwembad zat tot de rand toe gevuld met Chinezen. Jonge Chinezen, met strakke badmutsjes op, Chinezen met strakke zwarte goggles op, die hen deed lijken op buitenaardse wezens, maar vooral ook oudere Chinezen. Oude, pezige mannetjes die fanatiek baantjes trokken gebruikmakend van een schoolslag met een weeffout erin, waardoor ze niet rechtdoor gingen, maar diagonaal. Mollige Chinese vrouwtjes die aan een rubberstaaf hingen te dobberen, glimlachend. Maar het belangrijkste onderdeel van Ferwerda's droom was wel de gigantische Chinees die midden in het bad dreef. Hij zwom niet, dat kon niet, daarvoor was geen plek, hij dreef alleen, op zijn rug, waardoor zijn enorme buik als een onbewoond eilandje boven het wateroppervlak uitstak. Zijn bovenbeen was zo breed als Ferwerda's, toegegeven: wat vadsige zestigersmiddel en zijn hoofd was onvoorstelbaar groot. Het hoofd van de Chinees schommelde op het water, zijn onderkinnen deinden mee, als ook zijn wangen die als met pap gevulde tassen aan zijn jukbeenderen hingen. Hij lachte luid, de Chinees, hij bulderde, door de echo van het zwembad klonk zijn gebulder nog luider, Ferwerda's eerste gedachte was dat hij werd uitgelachen, – een terugkerend thema in zijn dromen, sinds zijn jeugd –, maar dat kon niet waar zijn, want hij viel nauwelijks op temidden van de Chinezen. Hij had trouwens acutere zorgen. Hij verzoop zowat. Links en rechts haalden al dan niet diagonaal voortgestuwde Chinezen hem in. Zelfs onder hem, diep in het bad, wemelde het van de Chinezen wier baan hij met zijn wapperende benen obstrueerde. Toen Ferwerda in een poging te crawlen, waarbij hij zijn ogen dichtgeknepen hield, frontaal botste met een hardere, in tegengestelde richting crawlende, atletisch gebouwde Chinees, barstte zijn hersenpan open als een overrijpe mango.

34. Boodschap

Beleef je plezier aan de gratuite seks met mijn ex, schenkt die je voldoening?
Roman Hollak, korte broek, teenslippers, had de vraag geamuseerd gesteld, met opgetrokken wenkbrauwen, niet dreigend, maar de interesse uit deze hoek zat Ferwerda niet lekker. Bovendien, hoe wist hij dat zij gratuite seks hadden? Wat was er zo gratuite aan hun seks?
Ferwerda nam nog een slok van het bier dat hij om zijn goede wil te tonen had meegebracht. Een belangrijke functie van sociaal drinken,  overpeinsde hij, was de tijdwinst tijdens het slokjes nemen, de afleiding, het elkaar niet hoeven aankijken.
Hij was met het openbaar vervoer naar het vakantiepark gereisd – heerlijk trouwens, hij was vergeten hoe aangenaam het was om je reis geheel te laten verzorgen, anoniem ook nog – en nu zat hij bij een Hans en Grietjehuisje op van pellets vervaardigd meubilair met uitzicht op de omgevallen bomen.
Roman had nog mazzel gehad, vertelde hij, toen het losbarstte, de ruk- en valwinden, er waren vijftig bomen ontworteld en geknakt, een tak landde op het schuurtje, wat moest betekenen dat hij een engelbewaarder had. Met genoegen somde hij de veel grotere schade op geleden door mede-vakantieparkbewoners, veelal aan de kant gezette echtgenoten zoals hij.
Ferwerda werd ongeduldig. Hij was niet gekomen om een schadeclaim te bespreken, hij was gekomen om het Grote Nieuws te brengen, de Blijde Boodschap. Becky durfde dat niet. Hij zou er toch vroeg of laat achter komen, redeneerde de vrouw die zijn anger management issues het beste kon inschatten, en dan kon het maar beter vroeg zijn.
We hebben veel lol samen, zei Ferwerda uiteindelijk. De adrenaline schoot naar zijn hoofd. Geen lol zoals jij met mijn huisgenote, haastte hij zich toe te voegen, dansen doen wij niet.
Roman Hollak zat voorovergebogen op zijn kruk, zijn forse, behaarde armen rustten op zijn forse behaarde bovenbenen en keek zijn gast vanonder zijn wenkbrauwen aan.
Je gaat me toch niet vertellen dat je haar zwanger hebt gemaakt?

33. Uitstorting van de heilige geest

Een voordeel van seks met een zwangere was dat ze in elk geval niet meer zwanger kon worden bedacht Ferwerda, toen hij zijn geslacht naar binnen wurmde bij Becky achter een gordijn in de hoek van een leeg zaaltje bovenin het Muziekgebouw aan het IJ, waar ze zojuist een interessante VR-voorstelling hadden gezien in het kader van het Holland Festival, die echter maar vijftien minuten duurde, waardoor er tijd over was – en tijd die over was, vonden zij, moest nuttig worden besteed.
Er waren meer voordelen. De gedachte dat Ferwerda's oude zaad, nu niet tegengehouden door condooms (zijn merk was Sagami Original, van 0,02 millimeter dunte; die gaven naar zijn bescheiden oordeel het minste gevoel een fietsband om te hebben; zijn onzichtbare vriend nam ze voor hem mee uit Japan) en vrijelijk Becky's baarmoeder in konden vloeien om daar, zo fantaseerde hij, de ongeboren vrucht te bereiken als een uitstorting van de heilige geest... Dit perspectief wond hem op.
Ahhh, yeah, ooh... Hah! Whoo...
Quiet! fluisterde hij tegen Becky, die zoals gewoonlijk een solo-concert gaf – niet in het kader van het Holland Festival.
You're so fucking special, zong ze plagerig, haar nek omdraaiend naar achter, als een gedrocht in een computerspel.
Dat was een van de redenen waarom hij op Becky viel: haar spotternij hield nooit op, ook en juist niet als ze bezig waren. Toch stak hij een duim in haar weelderige mond om te beletten dat ze nog meer lawaai zou maken. Er was niemand in het Muziekgebouw geweest toen zij de VR-show bezochten, maar dat kon zo veranderen, en als Ferwerda ergens een hekel aan had, dan was het een ecajulatio interruptio.

32. Transitieve relatie

Tot zijn verbazing reageerde Tineke begripvol, zelfs liefdevol op het nieuws van Becky's gevorderde zwangerschap. Kinderen had ze nooit gehaat. Wie kinderen haatte, haatte het leven, zei ze, maar dit betekende niet dat ze in de rij stond om voor de opvoeding op te draaien.
De opvoeding van kinderen laat ik graag aan anderen over.
Dus je wilt niets met ons kind te maken hebben, schamperde Ferwerda, die nog steeds moeilijk aan het idee kon wennen dat hij, all things being equal, over een halfjaar een zuigeling in zijn armen zou houden die hij de zijne mocht noemen – afgezien van de claims die Becky legde, en dat zouden er niet weinig zijn, vermoedelijk. Hij sloot niet uit dat ze hem vroeg of laat voor het gerecht zou slepen.
Dat kind is niet van mij, zei Tineke. Dat kind is van jou. Nu ben jij wel van mij, maar ik ben er nog niet over uit of dan volgt dat dat kind ook van mij is. Ik weet niet of hier sprake is van een transitieve relatie, als je begrijpt wat ik bedoel.
Ferwerda dacht wel te weten wat zij bedoelde, en hij hield ook van haar juist omdat ze geen kinderwens had en geen enkele frustratie op dit terrein leek te hebben, maar hij raakte zo langzamerhand wat beduusd van haar opgewektheid, van haar totale gebrek aan verwijten. Heb jij mij misschien ook nog wat te vertellen, Tien, is dat het?
Nu hij het zei. Inderdaad. Ze had niet stil gezeten de afgelopen tijd. Nee, met Roman was het niets geworden, en de mannen die zich via Tenure aanmeldden om door haar te worden afgeranseld vielen ook niet mee, maar guess what? er was een promovenda op de Uni die haar hart had gestolen.
Malika heet ze. Een hoogvlieger uit Soedan by way of Londen. Ze komt een tijdje logeren.

31. Gogo 2000 X

Tineke bleef lang onder de douche die ochtend. Het hele idee van twee minuten lauw douchen om de aarde te redden scheen ze te hebben verlaten. Toen ze eindelijk klaar was, stond de badkamer vol stoom. Tenslotte verscheen ze in de keuken met rode koontjes, gekleed in een zwart katoenen pantsuit, als een kat.
En was het lekker, mompelde Ferwerda naar de bekende weg, terwijl zijn vrouw zichzelf in het chroom van het espresso-apparaat bewonderde. Zeker, Tineke Altena was sober uitgevoerd, ze had niet vooraan gestaan bij het uitdelen van de wulpse vormen, maar daar stond tegenover dat ze over een uitstekende conditie beschikte en een gezonde eigenliefde bovendien, een eigenliefde die zich bijvoorbeeld uitte in lange sessies onder de douche waarbij ze niet naliet zich te laten helpen door de laatste snufjes op sensueel-elektronisch gebied.
Zeer dank je, zei ze. Schalks haalde ze een paars apparaatje uit haar broekzak dat eruit zag als een ladyshave, maar dan anders. Meer functies vooral. Andere functies.
Wat heb je nu weer. Ferwerda deed alsof het hem niet interesseerde.
De Gogo 2000 X. Voor vrouwen die hun orgasme serieus nemen.
En dat neem jij serieus? vroeg Ferwerda over zijn knijpbril heen.
Ik hoef het niet serieus te nemen. De Gogo 2000 X neemt mij serieus.
Bespaar me de details. Terwijl Ferwerda het zei, besefte hij dat hij in een andere context, als hij zich anders had gevoeld, in een ander leven, wellicht, juist alle details had willen horen.
Slecht geslapen? Zeker teveel gedronken met die imaginaire vriend van je. Tineke maakte een ristretto voor zichzelf – ook al zoiets. Ferwerda voelde zich steeds overbodiger worden in dit huishouden, maar hij ging er gemakshalve van uit dat zij nog niet zonder hem kon – en omgekeerd ook niet, trouwens.
Wil je me wat vertellen? Laat me raden. Jimmy heeft een onvoldoende voor zijn werkstuk over de Nederlandse advocatuur.
Was het maar waar, murmureerde Ferwerda sip.

30. Opties

Dat was het moment dat Jan Jaap Ferwerda bij mij aanklopte, zijn onzichtbare vriend. Normaal besprak hij zijn diepste problematiek met zichzelf, desnoods liep hij leeg tegenover zijn knetterdemente moeder, maar hij meende dat hij nu op een punt was gekomen, waar hij het allemaal niet meer wist. Niet dat hij dacht dat ik het wel allemaal wist, maar hij streelde mijn ego door te zeggen dat ik tot die kleine groep mensen behoorde die, zo zei hij het, prettig stoïcijns in het leven staat.
Misschien kwam het omdat ik ongebonden was, zowel professioneel als privé. Ik was aan niemand verantwoording schuldig behalve aan mijzelf en dat sprak hem aan. Hij dacht dat ik autonoom en amoreel was en dat dit voortvloeide uit mijn ongebondenheid; dit was niet zo, maar ik liet hem in de waan.
We bespraken de opties. Alle banden doorsnijden met Becky (uitgesloten). Met zijn allen bij wijze van commune samen gaan wonen in een groter huis in Oost-Groningen, waar dit nog betaalbaar was (uitgesloten). Trachten Roman Hollak en Becky weer bij elkaar te brengen, opdat zowel Jim als zijn toekomstige halfbroer of zus, tenminste een soort van thuis hadden (uitgesloten).
Omdat alle opties in elk geval bespreekbaar waren, deed Ferwerda's aanstaande vaderschap, DNA-tests daargelaten (die DNA-test was overigens gauw genoeg afgenomen, aangezien de dader-vader ongeveer overal op en rond Becky DNA-sporen had nagelaten), vooral een beroep op onze vindingrijkheid.
Wie wil weten wat hij moet doen, moet eerst weten waaruit hij kan kiezen. Daarom zijn vindingrijke mensen vrijer, maar misschien betreft het hier schijnvrijheid.
Toen de derde fles Margaux halfleeg was, opperde ik: als Becky niet vrijwillig wil overgaan tot abortus, is dan een niet-vrijwillige abortus niet iets?
Ferwerda wreef zichzelf langdurig in de ogen om te verhullen, zag ik later, dat hij huilde.

29. Daderschap

De tijd heelde niet alle wonden, dat zou te makkelijk zijn. Het was meer dat de tijd zoals het gras op een open veld de diepe kuilen verbergde. Jan Jaap Ferwerda hunkerde nog steeds naar Becky, daar kon hij niks aan doen en hij was nog steeds gehecht aan Tineke – ook daar kon hij niks aan doen.
Niemand kon ergens wat aan doen, dat was de trieste en tegelijk troostrijke conclusie van het potje dat hij maakte van het leven.
Hoewel, Becky kon misschien toch wel ergens wat aan doen, tenminste aan het nieuws dat ze nog op de valreep bracht aan haar bijna pensioengerechtigde minnaar – hij moest trouwens nog drie jaar door, was net uitgepolderd –, na een vluggertje op het carpoolplein. Becky was goed in vluggertjes, hij was goed in het vinden van plekken voor vluggertjes.
Welk nieuws, wilde Ferwerda in de Renault (de schade viel mee) op de terugweg graag nog even weten.
Do you want to hear it as is or shall I sugarcoat it? vroeg ze, haar lippen suggestief stiftend in de selfie-spiegel van haar telefoon.
No sugarcoating please. Ferwerda haalde een oude Fiat in, die binnenkort, net zoals de Renault, van de weg zou moeten worden gehaald dankzij overijverige aardeverbeteraars.
You're going to be a father.
Ferwerda deed eerst alsof hij het niet gehoord had. Toen draaide hij met zijn behaarde pink in zijn behaarde oor, en zei: I beg your  f u c k i n g   pardon? Hij was geen grootgebruiker van grove taal, maar in dit geval leek het geoorloofd.
I'm three months pregnant Janja and I'm going to keep the baby.
Ferwerda wilde het liefst de noodstrook oprijden, slippend tot stilstand komen en Becky de auto uitzetten, maar hij zag ook wel in dat zo'n daad zijn zaak niet verder zou helpen. Hij wist dat ieder protest van zijn kant zinloos was. Deze vrouw was niet van haar zwangerschap af te brengen, en, DNA-tests daargelaten, hij niet van zijn vaderschap. Slaand met zijn hand tegen de rand van het stuur vroeg hij zich af hoe Tineke zou reageren.