48. Uitvaart (slot)





Laten leven of niet laten leven, dat is de vraag.
Het auto erotisch ongeval, zoals dat heet, van Jim Beau Hollak (Capetown 2002 – Amsterdam 2019), vertelde Ferwerda me toen hij uitgeloogd bij mij thuis verscheen, was het begin van het einde, nee: het einde van het einde. De emotionele geschiedenis herhaalde zich, maar bleef ook in die herhaling onbegrijpelijk – of in elk geval onvoorspelbaar, zeker van een veilige afstand. Je had alle factoren kunnen kennen, alle variabelen op een rijtje kunnen hebben en daarbij nog hun onderlinge weging en dan nog zou je verbaasd zijn over hoe het was gelopen.
Ferwerda werd uitgelogd door Becky. Niet zozeer omdat hij alles had verprutst en in haar woorden een motherfucking nincompoop was, maar ook omdat Roman in haar ogen een betere trooster bleek. Ze konden elkaar troosten, wat minder scheefte in de relatie ten gevolge had. Vooralsnog bestond het wederzijds troosten van de verlieshebbende ouders overigens met name uit langdurige tripjes naar het Schwarzwald. Wat ze daar deden wist zelfs god niet, behalve dat Becky opnieuw probeerde Roman bij de drank weg te houden. Of Ferwerda ooit zijn liefdesbaby in ogenschouw zou mogen nemen, of hij haar (het was een zij!) mocht wiegen, flesgeven en kussen, hing af van Becky's goedertierenheid (en van zijn cash flow).
Het einde van Ferwerda's engagement, arrangement, hoe je het noemen wilde, misschien was verlengde erotische escapade toch de beste term, viel samen met de volledige inwoning van Malika. Op de een of andere manier voelde het volkomen logisch om de inktzwarte theoretische fysica in het huishouden op te nemen, niet in de laatste plaats omdat ze huur betaalde in de vorm van Soedanese liedjes, waarvan ook Ferwerda moest toegeven dat ze de ziel beter zalfden dan Brel of zelfs Mahler (nou ja, meestal). Wie Malika's diepe, hese stem hoorde, begeleid door zacht hoewel af en toe op het oor vals en a-ritmisch getokkel, wilde alleen nog maar alles en iedereen omarmen – vooral ook háár. Niet zelden bevonden de zestigers zich met hun aangenomen promovenda in een drieweghug. Moet ik nog vermelden dat ze goed en graag kookte en fluitend de was deed?
Jims uitvaart in het steriele crematorium werd massaal bijgewoond door prachtige jonge mensen. Het ene na het andere cosmetisch goed gelukte wonderkind nam het woord en bezong de lof van één kant van de uit het leven gerukte. Niemand kende alle kanten tegelijkertijd, misschien was dat de tragiek.

47. Brilliant destruction


Annibale Carraci

Toen ze in de flat aankwamen, Becky, Roman en Ferwerda, the odd trio, troffen ze Mischa, de Berlijnse kennis aan op het balkon waar ze in haar onderbroekje een elektrische joint zat te roken. Waar is ie? riepen ze alledrie tegelijk in verschillende talen. Mischa haalde haar magere schouders op. In seinem Zimmer, selbstverständlich! Ferwerda was zo’n man die op dat moment, onder die omstandigheden, zich afvroeg of seinem wel de juiste naamval was, en ging in gedachten razendsnel het rijtje voorzetsels voor derde naamval – mit, nach, nebst enzovoorts – af. In zat daar niet bij. 'In' behoorde tot de voorzetsels die nu eens de derde naamval kregen, dan weer de vierde, afhankelijk van, als hij de Duitse les van mevrouw Pilar goed had onthouden, de vraag of er in ‘in’ beweging zat of niet. Was dat, by the way, niet de Grote Vraag van het Leven?
Roman stampte de deur van Jim’s kamer met zoveel geweld in, dat zijn schoen bleef haken in de kapotte holte. Het was helemaal niet nodig geweest, de deur was gewoon open.
Binnen in de kamer, die helemaal zwart was geverfd, van onder tot boven – inclusief plafond – en waar niets aan de muur hing afgezien van een Brilliant Destruction poster, lag het krullerige genie op bed, in verkrampte houding, verpakt in een nauwsluitend zwartleren pak, naast een openstaande laptop, waaruit een draad hing die richting zijn kruis liep. Het tableau deed nog het meest denken aan een eeuwenoud kunstwerk. 

46. Volledig incommunicado



Ta-ta-ta-ta-ta-ta-ta! klonk het opeens vrij luid in de therapieruimte. Your love gives me such a thrill. But your love won't pay my bills. I want money.
Ah, de ringtone van Becky, by way of The Flying Lizards by way of The Beatles by way of een oud bluesnummer, dat ooit pijn deed, maar in deze versie uit de jaren tachtig subliem was geïroniseerd.
Becky stond op en liep naar de gang. Veel schaamte kende ze niet; discreet was ze wel.
Wat nu weer, dacht Ferwerda. Roman kon het niet zijn; die zat hier te spelen met zijn loper. Jimbo natuurlijk, die belde voor elk wissewasje. Nee, die belde helemaal nooit, dat was het probleem juist, die liet niet eens meer appjes achter, die was volledig incommunicado de afgelopen periode. De sociale media hadden zijn anti-sociale gedragingen verder aangewakkerd. Ferwerda had de puber nog met weemoed verteld hoe hijzelf lang geleden vanuit verre oorden waar hij naar toe was gelift (liften, ja) zijn moeder belde (zijn vader wilde hij liever niet aan de lijn hebben). Altijd collect. 'Jan Jaap Ferwerda calling. Do you accept the charges?' Maman, maakt u nog wat over? Ferwerda zou willen dat hij nu, tegen zijn pensioen aan, nog eens bij haar aan kon kloppen maar als ze de telefoon al opnam, hoorde hij alleen nog gepiep en gehijg.
De overgebleven jaloezie-patiënten in de therapieruimte zwegen. Frank maakte van de gelegenheid gebruik verse rooibosthee te zetten en de schaal met ministroopwafels aan te vullen. Ferwerda kwamen zowel de ministroopwafels als de rooibosthee de neus uit, maar hij wilde geen spelbreker zijn. Onderuitgezakt keek hij naar Roman en vroeg zich af waarom hij geen koning had gekozen.
Becky stormde de ruimte binnen, krijsend. Janja, help! Something terrible happened to Jimbo!

45. Jaloezie als seksuele energie



En, Jan Jaap, hoe zit het met jouw jaloezie?
Mijn jaloezieën staan doorgaans wagenwijd open, zei Ferwerda, de therapieruimte rondkijkend of zijn woordgrap bij iemand aan was gekomen. Het lukt mij slecht, vervolgde hij, om lang jaloers te blijven op iemand om iets of iemand. Niet dat ik nooit enige jaloezie voel, wel degelijk, niets menselijks is mij vreemd, dikwijls ben ik verbaasd door mijn jaloerse gevoelens, zoals wanneer ik merkte dat Roman, – die zich tot mijn vreugde de rol van loper heeft toebedeeld zie ik in het schaakspel des levens – met mijn wederhelft had gedanst in een niet nader genoemde lokatie. Was ik ontstoken in jaloerse razernij en withete afgunstige furie, als hij ook nog diepe gesprekken had gevoerd, gesprekken diepergaand dan tot aan haar baarmoedermond?
Jezus Japi, kwam Tineke tussenbeide, waarom moet het weer zo plastisch? Wat is dat toch voor vreemde neiging om alles zo lomp te formuleren, in deze intieme context nog wel?
Ik denk even hardop.
Gebruik dan een filter.
Ho wacht, nee, kwam Frank tussenbeide, hier mag ongefilterd gedacht worden hè, alles wat in deze ruimte gezegd wordt, gedacht en gedaan, blijft in deze ruimte, dat is het mooie hè.
En die camera daar dan, mompelde Roman, wijzend op een oog aan het plafond. Zien we deze sessie straks integraal terug op jouw website voor promotionele doeleinden?
I should have put on my new Prada dress... schaterlachte Becky, die het gesprek niet helemaal volgde. Er waren weinig vrouwen die zo schaamteloos konden schaterlachen als Becky, om de verkeerde reden, en die daarbij ook nog hun bekoorlijkheid bewaarden, nee, die door dat ongepaste schaterlachen zelfs nog bekoorlijker werden.
Frank maande het gezelschap tot kalmte. Laat de spreker zijn verhaal afmaken.
Ik ben jaloers op Tineke haar academische status, op haar theoretische natuurkunde waar ik niet bij kan, maar nog het meest op haar soevereine geneuzel met haar Soedanese by way of London promovenda... Maar dit is het vreemde: het windt me ook op. Uit zelfbehoud zet ik mijn jaloezie om in seksuele energie.
Frank knikte driftig.
Iedereen, ook Becky, keek naar Malika, die op haar beurt naar Tineke keek, angstig, als een pion op de vlucht.

44. Zelos



De ziekmakende combinatie van bezitsdrang, achterdocht, woede en vernedering die je gedachten kan beheersen en je binnenste kan bedreigen terwijl je nadenkt over je rivaal. Dat was de definitie van jaloezie die Frank had opgeduikeld bij Esther Perel, die hogepriesteres van de moderne liefde, by way of evolutionair antropologe Helen Fisher. Perel had nog meer leuke weetjes. Bijvoorbeeld dat jaloezie afstamt van het Griekse zelos, oftewel zeal oftewel drift, oftwel ijver. En dat Noord-Europese culturen hun uiterste best doen, sinds enige decennia, om jaloezie uit te bannen, terwijl Zuid-Europese culturen haar (hem?) juist omarmen. Enzovoorts enzoverder tot in de eeuwigheid amen. Vragen?
Ja, hier, zei Ferwerda. Tineke, hoe kan het dat jij nooit jaloezie hebt gevoeld ten aanzien van Becky?
Hoe weet je dat zo zeker? Denk je dat ik het leuk vind om jouw emails aan haar te lezen? Denk je dat ik met plezier kennis heb genomen van de verschillende standjes op de verschillende locaties die jullie hebben uitgeprobeerd? Denk je dat mijn hart een vreugdesprongetje maakte toen ik zag dat zij drie cups grotere tieten en een drie cups grotere kont heeft dan ik? Denk je dat ik er aardigheid aan beleefde om mij voor te stellen hoe jullie met zijn tweetjes grappen maakten over mijn wereldvreemdheid? Denk je dat ik geniet van jouw aanstaande vaderschap bij de bijvrouw die mijn dochter zou kunnen zijn? Denk je dat ik geen voodoo-poppetje heb gemaakt en daarin spelden heb gestoken om vervolgens het geheel in de brand te steken op een geheime plek (in de garage, als je het zo graag wilt weten) en over de as mijn behoeften te doen? Denk je dat ik niet heb overwogen om Becky's extended toe nails af te breken, haar haar in de nacht af te knippen, en met een hamer haar mobiele telefoon aan gruzelementen te slaan? Denk je dat ik geen zin had om die Taylor, die geweldige fysio van jullie tweeën, om te kopen om hem tijdens een stretchsessie jouw benen te laten breken, of anders Roman wel hiertoe over te halen? Denk je dat ik geen zin had om, als jullie weer eens aan het dineren waren in een veel te duur restaurant op mijn kosten, binnen te stormen en krijsend een fles veel te dure wijn over jullie beide hoofden uit te gieten?
Dank je, Tineke, onderbrak Frank, dank je voor je openhartigheid hè. Wie wil er nog rooibos?

43. Schaaktherapie



Nou hallo hè, heette zijige Frank de deelnemers aan de systeemtherapie welkom, ik heb een afzegging van Jimbo, maar daar staat tegenover dat Tineke Malika heeft meegenomen... Hallo Malika. Vandaag gaan we het op veler verzoek hebben over jaloezie, maar eerst even dit hè. Frank wees met zijn glimmende neus op de felgekleurde, wijnflesgrote, therapeutische schaakstukken op tafel. We gaan schaken. Kies zelf een stuk. Geen beperkingen hè. Mag ik erop wijzen dat de Koning het belangrijkst is maar ook nogal in zijn bewegingsvrijheid wordt belemmerd? Ik zou toejuichen hè, als iemand durft een paard te zijn. Een paard is grillig en onvoorspelbaar. Ook een pion heeft zo zijn voordelen hè. Nou denk er maar eens over na, maar niet te lang hè.
What the fuck is he talking about? siste Becky vanachter haar telefoon tegen Ferwerda, die recht tegenover haar zat, naast Roman. Malika en Tineke zaten bijna op elkaars schoot.
That life is a chess game honey bunny. We zijn allemaal schakers, of we willen of niet. We jagen op elkaar, proberen elkaar mat te zetten, maar meestal eindigen we in een patstelling.
Goed zo Jan Jaap, jubelde Frank, heel goed!
Ik zou willen adviseren, bromde Roman, de schaak-metafoor niet te ver door te voeren.
Aan de andere kant van de tafel fluisterde Tineke Malika de spelregels van het eeuwenoude, zinloze, gekmakend complexe spel in het oor. Met haar brille, dacht Ferwerda, veegde ze waarschijnlijk in vierentwintig zetten of minder iedereen van het bord.
Ik ben een toren, zei hij, om het goede voorbeeld te geven, en hield daarbij het overeenkomstige, wijnrode plastic stuk in de lucht. Ik sta voor soliditeit.
Roman schudde zijn hoofd.
Tineke zei: Dream on Japi. Malika en ik zijn allebei Dame. Ik was er al een. Malika is zojuist gepromoveerd.


42. Type



Vind je dat ik iets moet doen aan mijn moobs? Eerlijk zeggen. Jan Jaap Ferwerda schaamde zich voor de vraag, zo losjes mogelijk gesteld op de vrijwel lege parkeerplaats in het moderne ghetto waar Becky en Jim domicilie hielden. Toch bleef hij zo benieuwd naar Jims antwoord, dat zijn hart, niet voor de eerste keer die avond, klopte in zijn keel.
Je moobs?
Manboobs, de opeenhopingen van overtollig vet die zich bij mannen van een zekere leeftijd vormen rondom de tepels... Grijnzend pakte hij zijn eigen borsten beet.
Jim keek op zijn telefoon. Nee jôh, waarom in godsnaam?
En mijn pens, die kan je ook niks schelen?
Een felle knal galmde in de nacht. Ferwerda dacht meteen aan een pistoolschot. Als het een pistoolschot was, waar was dan het slachtoffer? De dader zou de tanige jongen verscholen in zijn capuchon op de crossfiets kunnen zijn die Ferwerda ontwaarde in zijn achteruitkijkspiegel, maar er was geen bewijs.
Eh... Jim richtte zijn glinsterend groene ogen omringd door de aandoenlijke bos krullen tot zijn soort van stiefvader.
Ja?
Ik wou je bedanken voor vanavond. Ik hoop niet dat ik een stoorzender ben in jouw huishouden. Superfijn om met je te praten. Voor mijn gevoel kan ik alles tegen je zeggen. Maar je bent niet mijn type. Als je begrijpt wat ik bedoel. Sorry.
De tiener gaf de oude jurist een kus op de wang, wurmde zijn lange lijf uit de auto en sjokte met zijn rugzak naar de centrale deur van het flatgebouw.
Boven bij Becky brandde geen licht.
Ferwerda draaide zijn raampje open en trommelde op de portier. Hij wist niet of hij teleurgesteld moest zijn, of opgelucht.


41. Welk huwelijk?




Tineke en Malika hadden een boot eerder terug naar het vaste land genomen. Ze hadden zich behoorlijk opgelaten gevoeld toen ze in een strandtent op Terschelling die door de ANWB werd aangeprezen als een 'gelukzalig pottenparadijs' werden aangegaapt als waren ze een speciale, lopende tentoonstelling van het Koninklijk Instituut voor de Tropen.
Tegen middernacht stommelden de theoretisch natuurkundige tortelduiven het huis in de stad binnen, waar zij tot in elk geval Malika's verbazing – en toch ook wel een beetje die van Tineke – Ferwerda aantroffen in het echtelijke bed, met naast zich niet Becky, zijn prijsmilf, maar haar zoon, de hoogsensitieve Jimbo. Beiden lagen op hun rug in boxershort, Ferwerda met zijn armen gekruist onder zijn hoofd; de tiener met zijn draadloze koptelefoon op en een werkend scherm binnen handbereik. Het was niet duidelijk wat zich op dit scherm afspeelde; dat het bewoog, daarover bestond geen twijfel.
Op Jims borst prijkte een tatoeage van Madonna.
Wat zijn jullie aan het doen? vroeg Tineke.
Waar lijkt het op? Ferwerda griste zijn knijpbril van het nachtkastje.
Op een privé-onderricht over de Nederlandse advocatuur, zei Tineke. Zij het op een vreemd tijdstip, en een nog vreemdere plek.
We zijn naar de film geweest voor Jims verjaardag, en toen hebben we na afloop nog wat gedronken in de tuin.
Dus nu zijn de buren ook op de hoogte.
Sinds wanneer bekreun jij je om de buren? En trouwens, waarvan zijn ze volgens jou op de hoogte?
Van de complete puinhoop in dit huwelijk.
Welke puinhoop? Welk huwelijk?
Luister, Japi, ik maak nog even wat thee voor Malika en mij. Als ik straks boven kom wil ik dat ons bed is teruggebracht in zijn oorspronkelijke staat.
Ze sloeg de deur van de slaapkamer dicht.
Pak je spullen, Jim, zei Ferwerda somber, dan breng ik je naar je moeder.



40. Eeuwig heet



Het leek alsof Tineke maanden weg was, in plaats van dagen. En ze bleef Ferwerda lekker- en jaloersmakende berichtjes sturen over de provisorische huwelijksreis die ze met Malika aan het maken was – zonder de camping zelfs maar af te komen, als je haar moest geloven:
Het is eindelijk mooi weer, Japi, maar wij blijven bij de washokken. Als de zon hier schijnt, verhuizen de cultuur-kampeerders naar het strand of ze trekken massaal de duinen in voor een of andere voorstelling. Dit geeft Malika en mij ruim de tijd elkaars ruggen te schrobben onder de douche... Je zou die Oerolgangers – wit, weldenkend en bejaard – moeten zien kijken als ik de douchecabine induik met in mijn kielzog een halfnaakte inktzwarte afrodite, een Nubische liefdesgodin, die onder de douche ook nog liedjes zingt, omdat ze daar zo lekker galmen, ook naar de herendouches.... Je ziet een soort paniek in de ogen van de vrouwen: wat gebeurt hier? Als dit is toegestaan, dan is alles toegestaan! Er was letterlijk één man die ons goedkeurend toelachte, een man in een wit pak met een zware hoornen bril op en met een bronzen stemgeluid, en die deed me nu weer juist aan jou denken, Japi. Hardstikke gay trouwens, maar dat is een ander hoofdstuk... Enfin, het probleem met die douches hier op de camping is dat er een timer op zit. Een digitale, dat had ik nog niet eerder gezien. Van de campingleiders, hoe cultuurminnend ze ook zijn, mag je niet langer dan vijf minuten douchen, dan gaat de stop erop, dan wordt de wereld in een klap ijskoud, je ziet dat mechanisme voor je neus sadistisch aftellen, nog zoveel hete seconden, dus je moet opschieten met wat je dan ook van plan bent... Gelukkig heeft de camping niet gerekend op het vernuft van Malika, die het mechanisme in een handomdraai hackete, waardoor het voor ons oneindig heet bleef... Ze heeft ervaring met dit soort mechanismen... Tot morgen, Japi. Ik ben pas laat thuis dus reken maar niet op mij. Vergeet je de systeemtherapie niet?

39. Tikkende tent

José Firet

Ferwerda liet me het berichtje zien dat Tineke had geschreven vanaf Oerol.
Japi, het regent hier nu veertien uur aan een stuk. Malika en ik hebben het heel fijn in de tent. We hadden niet verwacht dat we de tent niet zouden hoeven uitkomen, we hadden verwacht dat we nog wel wat cultuur zouden opsnuiven hier, in de bossen en de duinen enzovoorts, maar dat blijkt dus helemaal niet nodig. Samen op een matje liggen, dat is genoeg... ja af en toe even de pan met pis legen en op en neer rennen naar het winkeltje... we zijn vanochtend wezen naaktzwemmen in het duinvennetje bij de camping; wanneer hebben wij dat voor het laatst gedaan? Was trouwens stervenskoud, maar als je in beweging blijft, dan valt het wel mee. Weet je een beetje raad met jezelf in dat lege huis? Zoals bekend mag van mij mag veel, maar ik wil dat mens niet in ons bed. Dan steek je je piemel maar in de stofzuiger... Wacht, ze is in het Schwarzwald herinner ik me. Zij liever dan ik... Geef mij maar Terschelling, lees: de tent die altijd tikt... Malika vertelt me het ene ongelooflijke verhaal uit haar jeugd na het andere – vergeleken met haar lijkt het alsof ik helemaal niets heb meegemaakt –, maar nog meer geniet ik van haar zang. Ze begeleidt zichzelf op gitaar... Afrikaanse liedjes inderdaad, Japi, dat heb je goed begrepen. Lieve liedjes. Misschien gaan die liedjes over vreselijke dingen, dat moet ik nog eens navragen, maar ze klinken in elk geval heel lief. Japi, ik vind het lastig om uit te leggen, maar met Malika voelt als thuiskomen. Dat komt nog niet eens zozeer door haar goddelijke lijf (dat je, jou kennende, vast al hebt bewonderd op Instagram), haar lieve liedjes of haar verhalen, maar vooral door de theoretische natuurkunde. Die delen we op een heel fundamenteel niveau... Zorg goed voor jezelf Japi, en voor de planten. Doe geen stomme dingen. Yours eternally, T.
Ik vind het wel sexy, zei ik.
Ferwerda knikte. Ik ook, maar hoe moet dit allemaal verder?